દૂધ સંજીવની યોજના 2025 – બાળકો માટે પોષણ અને સ્વાસ્થ્યની સરકારી યોજના

ગુજરાત સરકારની દૂધ સંજીવની યોજના 2025 હેઠળ 9.75 લાખથી વધુ બાળકો અને માતાઓને પોષણયુક્ત દૂધનો લાભ મળી રહ્યો છે. જાણો સંપૂર્ણ વિગતો, લાભ, બજેટ અને ઉદ્દેશ્ય.

ગુજરાત સરકાર હંમેશાં રાજ્યના બાળકો અને માતાઓના આરોગ્યને પ્રાથમિકતા આપતી આવી છે. એ જ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે દૂધ સંજીવની યોજના. આ યોજના ખાસ કરીને આદિજાતિ અને ગરીબ વિસ્તારોના બાળકોને સુપોષિત માટે અમલમાં લાવવામાં આવી છે. આજના સમયમાં કુપોષણ એક ગંભીર સમસ્યા છે, અને જો બાળકોને બાળપણથી જ પૂરતું પોષણ નહીં મળે તો તેમનું શારીરિક તેમજ માનસિક વિકાસ અધૂરું રહી જાય છે. આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે ગુજરાત સરકારે આ યોજનાની શરૂઆત કરી છે.

દૂધ સંજીવની યોજના 2025

મુદ્દો	વિગતો
યોજનાનું નામ	દૂધ સંજીવની યોજના (Doodh Sanjivani Yojana)
શરૂ કરનાર	ગુજરાત સરકાર
લાભાર્થીઓ	6 માસથી 6 વર્ષના બાળકો અને સગર્ભા-ધાત્રી માતાઓ
વિતરણ	આંગણવાડી કેન્દ્રો મારફતે
અત્યાર સુધીના લાભાર્થીઓ	9,75,103 બાળકો
અમલમાં આવેલા જિલ્લાઓ	20 જિલ્લાઓના 141 ઘટકો
બજેટ જોગવાઈ 2025-26	રૂ. 133.26 કરોડ

આ પણ વાંચો : પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના શહેરી 2.0 (PMAY-Urban 2.0) 2025 – શહેરોમાં પક્કા મકાન

દૂધ સંજીવની યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય

દૂધ સંજીવની યોજનાનો મુખ્ય હેતુ બાળકોને જરૂરી પોષણ પૂરું પાડીને તેમને કુપોષણથી બચાવવાનો છે. ગરીબ પરિવારોમાં ઘણી વાર બાળકોને રોજિંદા આહારમાં પૂરતું પોષક ખોરાક મળતું નથી. આ યોજના હેઠળ રાજ્ય સરકાર આંગણવાડી કેન્દ્રો મારફતે દૂધનું નિયમિત વિતરણ કરે છે. દૂધમાં રહેલા કેલ્શિયમ, પ્રોટીન, વિટામિન્સ અને મિનરલ્સ બાળકોને મજબૂત બનાવે છે અને તેમની અભ્યાસ ક્ષમતા પણ વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે.

લાભાર્થીઓ અને લાભ

આ યોજનાથી અત્યાર સુધીમાં 9,75,103 બાળકોને સીધો લાભ મળ્યો છે. આ બાળકો મુખ્યત્વે આદિજાતિ તથા ગરીબ પરિવારોના છે.

• 6 માસથી 6 વર્ષ સુધીના બાળકોને અઠવાડિયામાં પાંચ દિવસ 100 મિ.લિ. પોશ્ચ્યુરાઇઝડ ફોર્ટિફાઈડ ફ્લેવર્ડ દૂધ આપવામાં આવે છે.
• સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓને 6 માસ સુધી દર અઠવાડિયામાં બે દિવસ (બુધવાર અને શુક્રવાર) 200 મિ.લિ. પોશ્ચ્યુરાઇઝડ ફોર્ટિફાઈડ ફ્લેવર્ડ દૂધ આપવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો : શનિ નક્ષત્ર પરિવર્તન 2025: દશેરાના બીજા જ દિવસે 3 ઑક્ટોબર રાત્રે 9:49 વાગ્યે — જાણો તમારી રાશિ પર શું થશે અસર

આ રીતે માત્ર બાળકો જ નહીં પરંતુ માતાઓને પણ આ યોજનાનો સીધો ફાયદો મળે છે. ગર્ભાવસ્થા અને ધાત્રી અવસ્થા દરમિયાન યોગ્ય પોષણ મળવાથી માતા અને શિશુ બંને તંદુરસ્ત રહે છે.

યોજનાનો વિસ્તાર

દૂધ સંજીવની યોજના હાલમાં 20 જિલ્લાના કુલ 141 ઘટકોમાં કાર્યરત છે. તેમાં 105 આદિજાતિ ઘટકો અને 36 વિકાસશીલ ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારોમાં કુપોષણનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી સરકાર ખાસ ધ્યાન આપે છે.

બજેટ જોગવાઈ

ગુજરાત સરકારે આ યોજનાની અસરકારક અમલવારી માટે વર્ષ 2025-26 માટે રૂ. 133.26 કરોડની જોગવાઈ કરી છે. આ મોટું બજેટ ફાળવીને સરકાર સુનિશ્ચિત કરે છે કે વધુમાં વધુ બાળકો અને માતાઓ સુધી પોષણયુક્ત દૂધ પહોંચે અને કોઈપણ લાભાર્થી વંચિત ન રહે.

યોજનાના ફાયદા

1. બાળકોનું શારીરિક વિકાસ – દૂધમાં રહેલા પોષક તત્ત્વો બાળકોને મજબૂત બનાવે છે.
2. માનસિક વિકાસ – નિયમિત દૂધ પીવાથી બાળકોની એકાગ્રતા અને અભ્યાસ ક્ષમતા સુધરે છે.
3. કુપોષણનો ઘટાડો – આ યોજના ખાસ કરીને આદિજાતિ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં કુપોષણ ઘટાડવામાં મદદરૂપ છે.
4. માતા-શિશુ સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો – ગર્ભાવસ્થા અને ધાત્રી અવસ્થા દરમિયાન માતાઓને મળતું દૂધ માતા અને બાળક બંને માટે લાભદાયી છે.
5. સામાજિક સમાનતા – આ યોજના દ્વારા ગરીબ અને આદિજાતિ બાળકોને પણ પોષણનો સમાન હક મળે છે.

FAQs – દૂધ સંજીવની યોજના 2025

નિષ્કર્ષ

ગુજરાત સરકારની દૂધ સંજીવની યોજના બાળકો માટે જીવનદાયી સાબિત થઈ રહી છે. લાખો બાળકો અને માતાઓને નિયમિતપણે પોષણયુક્ત દૂધ પૂરુ પાડીને કુપોષણ સામેની લડત વધુ મજબૂત બની છે. સરકારની આ પહેલ ખરેખર આદિજાતિ અને વિકાસશીલ વિસ્તારો માટે આશીર્વાદ સમાન છે. ભવિષ્યની પેઢીને તંદુરસ્ત બનાવવા માટે દૂધ સંજીવની યોજના એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ બની રહેશે.